De komiek (in) Hitler

Bron: www.wpg.be

Iets ongelooflijk onwaarschijnlijk gebeurt dan toch: Adolf Hitler is helemaal niet dood, maar wordt op een zekere dag gewoon wakker op een braakliggend terrein in Berlijn. Wat er precies gebeurd is, laat de auteur helemaal in het midden. Maar een ding is zeker: daar is hij weer. Volkomen hulpeloos en zonder enig identiteitsbewijs ontwaakt Hitler op 30 augustus 2011. Hij staat nietsvermoedend op, maar ontdekt al snel dat hij in een ander millennium is beland. Een krantenventer helpt hem om de eerste dagen door te komen. Tot Hitler opgemerkt wordt door enkele talentscouts die in hem een groots imitator zien. En zo wordt de enige echte Adolf Hitler een stand-up comedyact. Alleen is er voor Hitler niets komisch aan en zal hij televisie- en YouTubekijkend Duitsland voor zich proberen te winnen.

Internationale bestseller

‘Daar is hij weer’ is een boek van de Duitse journalist Timur Vermes. Het verscheen in 2012 in Duitsland en daar werden al meer dan 2 miljoen exemplaren (!) van het boek verkocht. De vertaalrechten zouden ook al aan meer dan 30 landen verkocht zijn en er zou ook een film in de bus zitten. Van een succes gesproken. In ons land loopt het niet zo’n vaart – enkele tienduizenden verkochte exemplaren – maar het boek werd dan ook pas vorig jaar vertaald.

Daar is hij weer3

Geen tien voor taal

Is het dan ook echt zo goed? Literair gezien is het geen pareltje, verre van zelfs. Ik heb me er zeker naar het einde toe moeten doorworstelen. De roman is absoluut geen pageturner en ik was aan het wachten op een climax die er gewoon niet komt. Bovendien heeft Vermes niet bepaald een vlotte schrijfstijl. En hoewel een van de positieve kritieken op de kaft precies gaat over het feit dat Vermes zich ‘het jargon van de dictator’ eigen heeft gemaakt, zit het boek vol archaïsmen. Ook op plaatsen waar de Führer niet aan het woord is.

De archaïstische schrijfstijl zou ook wel eens met de Nederlandse vertaling te maken kunnen hebben, die te wensen overlaat en in sommige alinea’s ondermaats is. Traduttore, traditore… Jongerentaal wordt een vreemd Vlaams tussentaaltje dat ver van de realiteit staat.  En van sommige uitdrukkingen vraag je je af of het überhaupt wel Algemeen Nederlands is:  ‘waarop ik voornemens was voorgoed een einde te maken’, ‘het speeltuintje van de bewaarschool’, ‘we moeten nog op een kinderwagen uit’, ‘het was wederom van belang pas op de plaats te maken’, ‘ de aanspraak’…

Relevantie primeert

Maar als je je over de slechte vertaling – of gaat het toch om een bedenkelijke schrijfstijl? – heen kan zetten, doet het boek je wel nadenken. Je krijgt geen antwoord op de vraag hoe het komt dat Hitler plots weer leeft, maar de auteur zet terecht vraagtekens bij de manier waarop Hitler opnieuw populair kan worden. Akkoord, zijn ‘revival’ berust op een misverstand – namelijk dat anderen hem zien als komiek en hij zichzelf niet – maar in de loop van de roman vervaagt precies die grens tussen komedie en tragedie.

In dat opzicht is het enorme succes in Duitsland waarschijnlijk te verklaren. Daar ligt de herinnering aan Hitler nog verser in het geheugen dan bij ons. Iets wat de roman in ons land misschien dat extra tikkeltje relevantie geeft. Want Vermes toont precies aan dat (een) Hitler zich kan heruitvinden en dat sociale media de ideale manier zijn om discriminerende en antisemitische ideeën te verspreiden. Niet alleen in Duitsland, maar wereldwijd.

Op de website van Knack staat er een interessant interview met Timur Vermes met als veelbelovende titel ‘De media gaan een nieuwe hitler zeker niet tegenhouden’  http://www.knack.be/nieuws/boeken/de-media-gaan-een-nieuwe-hitler-zeker-niet-tegenhouden-timur-vermes/article-interview-111066.html

Advertenties

One thought on “De komiek (in) Hitler

  1. Buenas

    Que tiempo has dedicado a tremendo a porte y hay cuantiosas cosas que no sabia que
    me has aclarado, esta genial.. te queria devolver el tiempo que dedicaste, con unas
    infinitas gracias, por preparar a personas como yo jejeje.

    Besos

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s